Historia

Husbanken vart oppretta i 1946 for å byggje opp igjen landet etter krigen, men vart raskt statens reiskap for å finansiere den allmenne bustadforsyninga. Husbanken vart eit av etterkrigstida sitt store velferdsprosjekt.

Fram mot årtusenskiftet var om lag halve bustadbygginga i Noreg lånefinansiert av Husbanken. Dei siste 20 åra har vi i gjennomsnitt gitt lån til 15-20 prosent av alle nybygde bustadar. Vårt lånetilbod er no innretta som eit supplement til private bankar.

Sidan 1960-talet har Husbanken òg finansiert ein kontinuerleg utbygging og oppgradering av alders- og omsorgsbustadar, studentbustadar og sjukeheim med lån og tilskott. Hovudoppgåven vår i dag er å hjelpe kommunane i arbeidet for at vanskelegstilte og eldre skal kunne skaffe seg og behalde ein trygg og god bustad. Personretta økonomiske verkemidlar som bustøtte, startlån og bustadtilskot er viktig i dette arbeidet. Mange års forsking og erfaring tilseier at vanskelegstilte på bustadmarknaden har behov for tverrfagleg hjelp. Vi set difor Regjeringa sin bustadsosiale politikk ut i livet i tett samarbeid med andre statlege velferdsetatar og kommunane. Her får du meir av Husbanken si historie:

Gjenreisningshus
Gjenreisingshus i Billefjord, Finnmark

1946-1954: Gjenreising og nyreising

Bustadsituasjonen rett etter krigen var prega av ein overveldande mangel på bustadar i område med store øydeleggingar. Husbanken bidrog til gjenreising for å auke bustadstandarden hos vanlege arbeidarar. Den fyrste etterkrigstida var ein lågrenteperiode, i likskap med dagens situasjon.

1954-1965: Innstramming og omstilling

Slutten av 1950-åra vart ei nedgangstid for bustadbygginga. Husbanken kunne ikkje lenger gje lån til alle som søkte. Husbanken fekk bindande rammer for verksemda si i nasjonalbudsjettet, der det òg vart angjeve kor mange bustadar låneramma skulle strekkje til for.

1965-1970: Den rasjonaliserte bustadbygginga

Bustadbygginga auka fram mot 1970, fordi det blei teke i bruk industrielle produksjonsmetodar, og fordi det blei investert meir til bustadføremål. Husbanken bidrog sterkt til framveksten av dei mange drabantbyane.

Gode boliger for alle

1971-1980: Dei ekspansive åra

1970-åra var ekspansive, men motsetjingsfylte. Høg inflasjon førte til betydeleg auke i byggje- og tomtekostnadane. Norsk bustadbygging nådde ein topp i 1973 med nær 45.000 fullførte bustadar. Om lag 70 prosent blei finansiert gjennom Husbanken. Eigne lån til utbetring og miljøtiltak blei innførte rundt 1970-talet.

1981-1988: Deregulering av bustadmarknaden

Bustadmarknaden blei liberalisert, blant anna gjennom forbod mot forkjøps- og prisregulerande avgjerder. Selektive verkemidlar – som eigenkapitallån (etableringslån) til unge i etableringsfasen – fekk større plass i bustadfinansieringa, og den generelle subsidieringa blei redusert. Husbanken vart òg sterkt engasjert i den planmessige byfornyinga.

1988-1996: Gjeldskrise og omlegging

1990-åra blei innleia med økonomiske nedgangstider, gjeldskrise og samanbrot i det private bankvesenet. Nokre år finansierte Husbanken nær all bustadbygging i landet. Husbanken gav behovsprøvde tilskot framfor generelle rentesubsidiar på lån frå midt på 1990-talet. Samtidig blei bustadar med god tilgjengelegheit og livsløpsstandard premiert med auka låneutmåling.

1997-2012 Frå bustadbank til velferdsetat

Ved årtusenskiftet hadde folk flest god bustadstandard, og dei private kredittinstitusjonane fungerte normalt igjen. Kommunane fikk eit tydelegare ansvar for å hjelpe vanskelegstilte på bustadmarknaden.

Bosetting av vanskeligstilte

Husbanken utvikla rådgjvingsprogram og støtta kompetansetiltak for å hjelpe kommunane i arbeidet. Nedbygginga av store institusjonar var kome langt, og Husbanken fekk rollen med å finansiere bygging av bustadar til menneske med nedsatt funksjonsevne og psykiske lidingar, eldre og andre med særlege bustad- og omsorgsbehov. Husbanken gav òg betydelege tilskott til oppgradering av ordinære kommunale bustadar til vanskelegstilte i kommunane. Startlånet blei eit sentralt verkemiddel for å hjelpe unge og vanskelegstilte til å kjøpe sin eigen bustad. Arbeid med kompetansebygging innan universell utforming, miljø og energi og byggeskikk blei ein del av arbeidsfeltet.

2013 - 2017 Digitalisering og samordnet stat

Husbanken digitaliserer tjenester

Husbankens oppdrag vart spissa ytterlegare for å hjelpe vanskelegstilte på bustadmarknaden. Regjeringa gir Husbanken i oppdrag å koordinera den bustadsosiale satsinga «Bustad for velferd». Ti års engasjement med områdeløft som del av Groruddalssatsinga vart trappa ned. Oppgåvene innan miljø, energi og byggeskikk blei overført til Direktoratet for Byggkvalitet (DIBK). 

Digitalisering av tenestene fart. Den fyrste digitale tenesta for å søka bustøtte vert lansert i 2014. Nye brukarvenlege løysingar for å søka lån og tilskot følgjer raskt etter, og kommunane får tilbod om enklare og meir effektive saksbehandlarløysingar. «Veiviseren» vart lansert på nett i 2016 som ein digital verktøykasse for bustadsosialt arbeid innan velferdsområdet. Det same gjer e-søknad for bustøtte og startlån.